Wojna szwajcarsko-burgundzka
Wojna szwajcarsko-burgundzka 1474-1477.
Spis treści
- 1 Dynastia burgundzka
- 2 Przeciwnicy Burgundii
- 3 Erupcja wojny
- 4 Tok działań wojennych
- 5 Upadek wojny
- 6 Następstwa wojny
- 7 Literatura
//
Dynastia burgundzka
W roku 1363 król język francuski Jan II Zdolny z dynastii Walezjuszy nadał swojemu najmłodszemu synowi Filipowi Śmiałemu księstwo Burgundii. Na dniach Filip poróżnił się ze swoim ojcem, zamierzając przeważyć w księstwie własną politykę. Powiększył on również swój powierzchnia władzy o tereny Flandrii i hrabstwa Burgundii. Jego następcy dołączyli do Burgundii ziemie Brabancji, Pikardii i Limburgii. W ów wybieg burgundzka pasek dynastii Walezjuszy stworzyła feudalną siłę, oficjalnie podporządkowaną koronie francuskiej i cesarzowi, tak choć będącą samodzielnym państwem. Posiadając rejony Brabancji i Flandrii władcy burgundzcy znajdowali się w posiadaniu najmocniejszych gospodarczo regionów w ówczesnej Europie. Wpływy z podatków były tu kilkakrotnie wyższe, niż w słabszym politycznie i gospodarczo Świętym Cesarstwie Rzymskim. Dynastia burgundzka prowadziła politykę ekspansjonalizmu, mającą na celu związanie północnych i południowych ziem. W roku 1435 w układzie z Opona, Burgundowie zrzekli się związki lennej od Francji. W tym samym roku Burgundowie odmówili podporządkowania lennego cesarzowi. Od roku 1467, w którym do władzy doszedł Karol Natarczywy, celem Burgundów stało się zbudowanie silnego królestwa. Ambicje Karola sięgały poniekąd pozycji cesarza. Pierwszym jego celem było rozwinięcie władzy książęcej na ziemie Lotaryngii. Władca nie posiadał tymczasem syna, co groziło wymarciem dynastii burgundzkiej.
Przeciwnicy Burgundii
Polityka Karola skierowana była przeciw sąsiedniej szlachcie, królowi Francji i cesarzowi rzymsko-niemieckiemu a dodatkowo miastom Rzeszy i panom feudalnym z rejonów Górnego i Dolnego Renu.
Cesarz Fryderyk III Habsburg w Karolu widział poważnego przeciwnika, mogącego zagrozić jego panowaniu w posiadłościach habsburskich w Alzacji i Lotaryngii. Książę Zygmunt Austriacki regent Tyrolu i Górnej Austrii w układzie zawartym dnia 9 maja 1469 r. w Saint-Omer przekazał te ziemie księciu Burgundii. Karol w zamian obiecał mu posiłki w konflikcie ze Szwajcarami, którzy w roku 1460 odebrali mu Thurgau. Fryderyk III jednak licząc się z wymarciem dynastii burgundzkiej w linii męskiej, zaproponował swojemu synowi Maksymilanowi para małżeńska z siostrą Karola Marią burgundzką. W zamian zaproponował Karolowi tytuł królewski. Władca Burgundii odrzucił propozycję a w roku 1474 przeprowadził kampanię przeciw arcybiskupstwu Kolonii, które zakończyło się niepowodzeniem po nieudanym oblężeniu Neuss. Nie wcześniej wtedy Karol zgodził się na małżonkowie swojej siostry z synem Fryderyka. Nie zważając na to, zarówno Fryderyk kiedy i Zygmunt obawiając się o swoje alzackie posiadłości zacieśnili kontakty z królem francuskim Ludwikiem XI i Szwajcarią.
Na przełomie lat 1473-1474 w Konstancji doszło do zawarcia porozumienia pośrodku alzackimi miastami Rzeszy (Strassburg, Bazylea, Colmar i Schlecttadt), Szwajcarami a księciem Zygmuntem Austriackim. Założony w ów podejście powinowactwo pokojowiec, ustawiony był przeciw ekspansjonalnej polityce Karola Zuchwałego. Alzackie miasta udzieliły Zygmuntowi kredytu w wysokości 76 000 guldenów na odzyskanie utraconych na obiekt Karola Zuchwałego alzackich posiadłości. Między księciem Zygmuntem a Szwajcarami niżej podpisany został równocześnie innowacyjny oprawa, w którym obie okolica uznały swój stan rzeczy posiadania, podpisując tzw. nieustanny pokój.
Tymczasem król język francuski Ludwik XI, kto był faktycznym władcą Karola, rozpoczął systematyczne próby (na drodze dyplomatycznej) osłabienia pozycji księcia Burgundii. Książęta burgundzcy na przestrzeni wojny stuletniej, w szeregu przypadków gdyż sprzysiężali się z Anglikami przeciw Francji. Już sam Karol w latach 1465 i 1472 prowadził wojnę przeciw Ludwikowi XI. Tak więc ponadto król język francuski zamierzał ująć do nowej konfrontacji z potężnym wasalem, licząc obok tym na przemówienie Szwajcarów przeciw Burgundii, zagrożonych polityką tego kraju. Ważną rolę w rozmowach między Ludwikiem XI a Szwajcarią odgrywał berneńczyk Niklaus von Diesbach, od roku 1468 goniec francuskiemu królowi. Na skutek pośrednictwu Diesbacha doszło w dniach 21-26 pażdziernika 1474 r. do zawarcia układu pośrodku Francją a ośmioma miastami szwajcarskimi m.in. Freiburgiem i Solothurn, którym król zapewnił sukurs militarne i finansowe w przypadku wojny z Karolem Zuchwałym. Do momentu śmierci króla Szwajcarzy mieli dostawać na rok 20 000 guldenów, do momentu w którym Ludwik nie przystąpi do konfliktu. Szwajcarscy żołnierze na służbie francuskiej otrzymywali 54 złote guldeny na rok. Jesienią roku 1474 Berno tudzież Freiburg wspierane przez alzackie miasta wypowiedziały Burgundii wojnę.
Eksplozja wojny
Powodem konfliktu stało się egzekucja burgundzkiego namiestnika Petera von Hagenbacha w miejscowości Breisach w dniu 9 maja 1474 r. W zemście towarzysz Hagenbacha w sierpniu tego samego roku spustoszył Górną Alzację na czele wojsk burgundzkich i lombardzkich. W tej sytuacji wojska związkowe wkroczyły do Burgundii i rozbiły Burgundczyków wobec wodzą Henryka de Neuenburg-Blamont w bitwie poniżej Hericourt. W tym czasie Karol Gwałtowny czynny był oblężeniem Neuss.
W trakcie konfliktu Berno a Freiburg skierowały swoje siły przeciw księstwu Sabaudii. Od czasu śmierci księcia Amadeusza XI w roku 1472, krajem rządziła wdowa po księciu - regentka Jolanda, siostra zakonna Ludwika XI. W roku 1473 Jolanta odnowiła syndykat z Burgundią, poróżniając się z Bernem i Freiburgiem. Przy zmierzch października 1474 r. Berneńczycy zajęli Erlach am Bielersee, a Freiburczycy wiosną 1475 r. wkroczyli do Illens an der Saane. Jak iż Jolanda nie przyjęła wystosowanego pod niej ultimatum, wojsko berneńsko-freiburska poniżej wodzą Nikolausa von Diesbacha wkroczyła w kwietniu 1475 r. do sabaudzkiego Waadtlandu, zdobywając 16 w miejsce i 43 zamki. Spętany sojuszem z Bernem arcypasterz Sionu Walter Superaxo po bitwie wobec Sionem zajął w dniu 13 listopada sabaudzką gubernię St.Maurice w Unterwallis.
Bieg działań wojennych
Po wybuchu walk w Burgundii i Sabaudii tudzież nieudanym oblężeniu Neuss, w roku 1475 Karol nakazał pochwycić swojej armii księstwo Lotaryngii. Jak w roku 1475 sprzymierzeni z Burgundczykami Anglicy wylądowali w Calais, Karol nie mógł skorzystac z ich pomocy, dlatego że za zaangażowany był w spór w Lotaryngii. Dnia 29 sierpnia Francuzi podpisali z Anglikami rozprawa naukowa pokojowiec w Picquigny, co w znacznym stopniu osłabiło Burgundię.
W następnym roku Karol rozpoczął kampanię przeciw Szwajcarii. W armii Karola służyły oddziały łuczników, ciężkiej jazdy i arkebuzerów. Burgundczycy posiadali również kilkaset oddział. W pierwszej chwili władca planował pochód na Berno, które uważał za główną siłę antyburgundzkiej ligi. Dnia 28 lutego 1476 r. po krótkim oblężeniu zajął obsadzone przez Berneńczyków i Freiburczyków gród Grandson. Po zdobyciu miasta Karol nakazał zawiesić na drzewach około miasta, całą załogę Grandson liczącą 412 ludzi, której w pierwszej chwili gwarantował sprawdzony recesja. Krótki epoka oblężenia Berno wykorzystało na zwołanie przy uzbrojenie znacznych sił, które wysłano przeciw Burgundczykom. Dnia 2 marca 1476 r. wobec Grandson doszło do pierwszego większego starcia. W bitwie wojska Karola poskromiony piechocie Szwajcarów, która zdobyła 400 sekcja. Na wynik braku kawalerii, Szwajcarzy nie byli w stanie polować wroga, co pozwoliło umknąć Burgundczykom, którzy stracili w bitwie 1000 ludzi.
Kilka miesięcy później Karol zebrał w Lozannie nowe siły, po czym raz jeszcze skierował się przeciw Bernu. W dniach 10-11 czerwca 1476 r. podszedł przy gród Murten, obsadzone siłami 2000 berneńskich obrońców. Do sił berneńskich dołączyły podobnie inne wojska szwajcarskich kantonów, które zawiązały związek antyburgundzki. W toku oblężenia Murten Szwajcarzy zebrali znaczne siły, po czym ruszyli na Murten. W bitwie przy Murten dnia 22 czerwca 1476 r. Szwajcarzy zadali przeciwnikowi klęskę. Zginęło 10 000 Burgundczyków. Szwajcarzy po bitwie wtargnęli do Waadt, zajętego przez Sabaudczyków. Zmusiło to Jolandę Sabaudzką do podpisania ze Szwajcarami w lipcuu 1476 r. traktatu pokojowego.
Jednym z epizodów wojny jest wypad rabunkowa wokół 2000 żołnierzy z Uri, Schwyz, Unterwalden, Zug i Lucerny w lutym 1477 r na Genewę, którą zmuszono do wypłaty trybutu wojennego w wysokości 8000 guldenów.
Karol Porywczy powrócił wszelako do Burgundii, dokąd jesienią 1477 r. powołał nowe siły, które skierowały się na Lotaryngię. W tej okolicy zdecydował się na osaczenie miasta Nancy. Dnia 5 stycznia 1477 r. w starciu przy Nancy z 8000 szwajcarskich żołnierzy przy wodzą Hansa Waldmanna, wojska księcia Burgundii poniosły klęskę a Karol zginął w bitwie.
Dekadencja wojny
Wojnę burgundzką zakończyło podpisanie dwóch traktatów pokojowych. Dnia 25 lipca 1476 r. rozprawa naukowa z Freiburga zakończył spór między Bernem i Freiburgiem a księstwem Sabaudii. Księżniczka Jolanda w zamian za pokój musiała cofnąć się Aigle tudzież Erlach. Murten, Grandson, Echallens i Orbe przypadły Freiburgowi i Bernu. Zajęte przez Szwajcarów rejony Waadt do czasu zapłacenia kwoty 50 000 guldenów dalszy w ich rękach.
Dnia 24 stycznia 1478 r. Maksymilian Habsburg książę Rene Lotaryński, arcyksiążę Zygmunt Austriacki tudzież Szwajcarzy podpisali pokój w Zurychu. Wszystkie okolica zapewniły sobie wzajemną neutralność.
Następstwa wojny
W sierpniu 1477 r. potomek żeński Karola Maria burgundzka poślubiła habsburskiego następcę tronu Maksymiliana I, z powodu czemu Habsburgowie otrzymali system prawny do części burgundzkich posiadłości, zajętych przez Francję. Z przyczyny zwycięstwu wobec Guinegate, Maksymilian mógł wywiązać się w końcu swoje plany. Francuzi zatrzymali tylko Pikardię zaś Burgundię. Po śmierci Marii w roku 1482 Habsburgów poparła większa część krajów regionu. Ewolucja znaczenia Habsburgów spowodował spór z Francją, której biurowy poczatek puder nieco lat później w chwili wybuchu wojen włoskich.
Dzięki zwycięstwu ponad Burgundią, Szwajcarzy daleko podnieśli swoje oznaczanie. W roku 1499 w wyniku reform Maksymiliana coraz trafienie stanęli do walki w wojnie szwabskiej. Cena szwajcarskiego żołnierza: pikiniera i halabardnika znana była w całej Europie, z racji czemu był on często wykorzystywany w charakterze kondotier przez inne państwa. Intensywność piechoty i jej taktyki w starciu z kawalerią przyczyniła się do dalszego rozwoju ręcznej broni palnej w XVI w.
Literatura
- Henri Dubois: Charles le Temeraire. Fayard 2004.
- Klaus Schelle: Karl der Kuehne: Burgund zwischen Lilienbanner und Reichsadler. Magnus. Essen 1976.
- Claudius Sieber-Lehman: Spaetmittelalterlicher Nationalismus: Die Burgunderkriege am Oberrhein und in der Eidgenossenschaft. Vandenhoeck & Ruprecht, Goettingen 1995.
- Richard VAughan: Charles the Bold: The last Valois Duke of Burgundy. Woodbridge 2002.
Kategoria: Wojny w Europie
